Liam Ó Muirthile

Rugadh Liam Ó Muirthile i gCathair Chorcaí in 1950, an chéad duine de naonúr clainne. D’fhreastail sé ar Chlochar na Toirbhearta, Scoil Chríost Rí agus Choláiste Chríost Rí. Chuaigh sé chun na hollscoile i gCorcaigh, ar scoláireacht ón mBardas sa bhliain 1968, agus bhain sé Céim B.A. amach sa Ghaeilge agus sa Fhraincis. Chaith sé tréimhsí sa Fhrainc le linn a chúrsa ollscoile agus tréimhsí i nGaeltacht Chorca Dhuibhne ó bhí sé ar an meánscoil. Bhí an Ríordánach agus an Riadach i mbarr a réime san ollscoil i gCorcaigh agus Liam ina mhac léinn ann. Bhí Michael Davitt, Nuala Ní Dhomhnaill agus Gabriel Rosenstock ag gabháil den Ghaeilge an tráth sin agus cuireadh tús leis an iris filíochta, Innti, agus iad san ollscoil.

Chuaigh Liam go Baile Átha Cliath in 1972. Bhí sé ag obair i nGael Linn ar feadh tamaill ghairid ach fuair sé post iriseora in RTÉ go luath ina dhiaidh sin. Bhí sé ar fhoireann lánaimseartha na Nuachta ó 1973 go dtí 1993. D’éirigh sé as a phost ar fhoireann RTÉ chun breis ama a chaitheamh ag gabháil den scríbhneoireacht chruthaitheach i nGaeilge. Scríbhneoir lánaimseartha is ea é ó shin. Bhíodh colún seachtainiúil Gaeilge aige, An Peann Coitianta, in The Irish Times ó 1989 go 2003. Foilsíodh Rogha alt in 2014, an díolaim is déanaí dá rogha cholún in The Irish Times.

Ba é Tine chnámh (Sáirséal Ó Marcaigh, 1984) a chéad chnuasach filíochta agus ghnóthaigh sé Duais an Ríordánaigh san Oireachtas. Bronnadh duais an Fhorais Ghael-Mheiriceánaigh air sa bhliain 1984 agus Gradam an Bhuitléaraigh in 1996, bhuaigh sé Gradam Chló Iar-Chonnacht in 2000 dá chnuasach Walking time agus dánta eile agus Duais na Comhairle Ealaíon in 2001 freisin. Tá dlúthdhiosca ag gabháil leis an gcnuasach Sanas (Cois Life, 2007), ar a bhfuil dánta á léamh ag Liam.

D’fhoilsigh Cois Life An fuíoll feá – rogha dánta / Wood cuttings – new and selected poems i mí Feabhra 2013 – mórchnuasach filíochta dátheangach. Is é Gabriel Rosenstock príomhaistritheoir na ndánta go Béarla, agus tá aistriúcháin ann freisin ag filí aitheanta eile, Paul Muldoon ina measc. Tá dlúthdhiosca dátheangach ag gabháil leis an gcnuasach, ar a bhfuil dánta nua á léamh ag Liam agus na haistriúcháin á léamh ag Gabriel Rosenstock.

Shaothraigh Liam an drámaíocht Ghaeilge freisin. Léirigh Amharclann de hÍde a dhráma Tine chnámh (Sáirséal Ó Marcaigh, 1984), in 1993. Bhí Fear an tae (Cois Life, 1999) in Amharclann Lána Aindriú in 1995 agus Liodán na hAbhann (1999) san amharclann chéanna in 2000. Scríobh sé an dráma, An crann (neamhfhoilsithe), do bhuíon aisteoirí ó Chúil Aodha agus Bhaile Bhúirne le linn tréimhse chónaitheach i nGaeltacht Mhúscraí, in 2008.

Ghnóthaigh an t-úrscéal Ar bhruach na laoi (Comhar, 1995) duais Oireachtais 1995. Is scéal bleachtaireachta é Sceon na mara (Cois Life, 2010) lonnaithe ar chósta thoir na hÉireann. Bhuaigh An colm bán (2014), úrscéal liteartha atá lonnaithe i bPáras, duais Oireachtais 2013. Foilsíodh úrscéal gearr leis, Aois fir, in 2015 agus é maisithe go healaíonta ag Olivia Golden.

Shiúil Liam Ó Muirthile an Camino Francés as a chéile ó Saint-Jean-Pied-de-Port go Santiago de Compostela i bhfómhar na bliana 2015. Leis féin a bhí sé agus a phaca ar a dhroim, ag fanacht sna tithe aíochta oilithreachta ar a thuras 770 km. In Oilithreach pinn (2017) breacann sé an tírdhreach dúinn agus tráchtann sé ar na daoine a casadh air. Ina theannta sin, cnuasach filíochta a thiomsaigh Liam le linn dó an Camino a shiúl is ea Camino de Santiago: Dánta, poems, poemas (2018). Sraith dánta sa traidisiún midheamhna agus machnaimh iad. Tá siad ar fáil i gceithre theanga – Gaeilge agus Béarla á gcur ar fáil ag an bhfile féin agus aistriúcháin Spáinnise agus Gailísise á soláthar ag Carmen Rodríguez Alonso.

Nuashonraithe Bealtaine 2018

Filíocht

Camino de Santiago: dánta, poems, poemas (Cois Life, 2018)
An fuíoll feá: rogha dánta/Wood cuttings: new and selected poems (Cois Life, 2013)
Sanas (Cois Life, 2007)
Walking time agus dánta eile (Cló Iar Chonnachta, 2000)
Dialann bóthair (Gallery Press, 1992)
Tine chnámh (Sáirséal Ó Marcaigh, 1984)

Drámaí

Fear an tae (Cois Life, 1999)
Liodán na habhann (Cois Life, 1999)

Úrscéalta

Aois fir (Cois Life, 2015)
An colm bán: la blanche colombe (Cois Life, 2014)
Sceon na mara (Cois Life, 2010)
Gaothán (Cois Life, 2000)
Ar bhruach na Laoi (Comhar, 1995)

Eile

Oilithreach pinn (Cois Life, 2017)
Rogha alt (Cois Life, 2014)
Ar an bpeann (Cois Life, 2006)
Sister Elizabeth ag eitilt (Cois Life, 2005)
An peann coitianta 2 (1992–1997), (Cois Life, 1997)
An peann coitianta (Comhar, 1991)

Daoine Óga

Dánta déanta (Cois Life, 2006) i gcomhar le leanaí Mhúscraí
An seileitleán agus véarsaí seilí eilí (Cois Life, 2004)

Oilithreach pinn (2017)


Aois fir (2015)


An fuíoll feá (2013)

Rian amháin ón gclosleabhar atá ar fáil le gach cóip den leabhar cló: An fuíoll feá: Rogha dánta / Wood cuttings: New and selected poems.


Sanas (2007)

Rian amháin ón gclosleabhar atá ar fáil le gach cóip den leabhar cló: Sanas. I bpáirt leis an amhránaí Iarla Ó Lionaird a rinneadh an taifeadadh.


Gaothán (2000)

Blaiseadh den chlosleabhar atá ar fáil ar 2 dhiosca leis an leabhar cló: Gaothán.

Liam Ó Muirthile ag Cois Life